२७ जानेवारी १९५९... कोल्हापूर जिल्ह्यातील हातकणंगले तालुक्यातील ‘माले’ या गावी जन्मलेले एक सामान्य बालक. वयाच्या अवघ्या तेराव्या वर्षी झालेल्या एका भीषण रेल्वे अपघाताने दोन्ही पाय हिरावून घेतले. पण नियतीने आखून दिलेल्या या सीमारेषेला आव्हान देत, वयाच्या पंधराव्या वर्षापासूनच सुरू झाला एका असामान्य लढवय्याचा संघर्ष... नाव— मानव श्रीपती कांबळे!

शरीराची मर्यादा मनाच्या उत्तुंग भरारीला कधीच अडवू शकली नाही. एम.कॉम.पर्यंतचे उच्च शिक्षण पूर्ण करत, मानव कांबळे यांनी एलपीजी वितरणाचा व्यवसाय उभा केला आणि स्वावलंबनाचा आदर्श घालून दिला. विद्यार्थी दशेपासूनच अन्यायाविरुद्ध पेटून उठत त्यांनी विद्यार्थ्यांचे भक्कम संघटन उभारले आणि अनेक आंदोलने यशस्वी करून दाखवली. शेतकरी असोत वा कष्टकरी कामगार, हातगाडी-रिक्षाचालक, असंघटित कामगार किंवा घरकाम करणाऱ्या महिला... वंचित-उपेक्षितांच्या प्रत्येक हाकेला मानव कांबळे हेच पहिले उत्तर ठरले. एस.एम. जोशी, नानासाहेब गोरे, जॉर्ज फर्नांडिस, बाबा आढाव, भाई वैद्य, कॉ. गोविंद पानसरे, डॉ. नरेंद्र दाभोलकर आणि मेधा पाटकर अशा दिग्गज विचारवंतांच्या खांद्याला खांदा लावून त्यांनी महाराष्ट्रातील सामाजिक, धरणग्रस्त आणि सेझविरोधी आंदोलनांचे रणांगण गाजवले.

स्वतः दिव्यांगाचे दुःख सोसल्यामुळे त्यांनी इतर दिव्यांगांच्या आयुष्यात उजेड पेरण्याचा वसा घेतला. आजवर ३ हजारांहून अधिक दिव्यांग तरुणांच्या पुनर्वसनात मानव कांबळे यांनी मोलाची भूमिका बजावली आहे. महापुरुषांच्या पुरोगामी विचारांचा प्रसार करण्यासाठी राज्यभर शेकडो व्याख्याने दिली, सामाजिक विषयांवर १०० हून अधिक अभ्यासपूर्ण लेख लिहिले आणि ‘जनगणमन’ या आत्मचरित्रातून आपला संघर्षमय प्रवास शब्दांकित केला. आज स्वराज अभियानाचे महाराष्ट्र अध्यक्ष तसेच महात्मा फुले अपंग प्रशिक्षण केंद्राचे कार्याध्यक्ष म्हणून ते अविरत कार्यरत आहेत. राजर्षी शाहू पुरस्कार, एस.एम. जोशी कार्यकर्ता पुरस्कार, डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर समाजभूषण अशा अडीचशेहून अधिक पुरस्कारांनी मानव कांबळे यांच्या सेवाव्रताचा सन्मान झाला आहे.

अपघाताच्या काळोखातून उभे राहून हजारो उपेक्षितांच्या जगण्याला प्रकाश देणारी अफाट जिद्द, अभेद्य चिकाटी आणि समतेचा अखंड जागर करणारे कर्मयोगी मानव कांबळे यांना 'यशवंतराव चव्हाण ज्येष्ठ नागरिक राज्यस्तरीय कृतज्ञता सन्मान' देताना आम्हाला अतिशय आनंद होत आहे.